|
دبیرستان ایرانیان
دبی و بخشنامه کلیسا.
دکتر
محمود دهقانی
درگذار سبز و خرم
روزگار نوجوانی پیش از انقلاب در مدرسه ایرانی دبی، هنگامی که دوست عزیز ابراهیم
شکوهنده که یاد و صفایش بخیر در لیست دانش آموزان بر تابلو مدرسه اسم من را جلوتر
از خود من دید، دیدم با ساعت های پشت سرمانده و تفریح های زنگ زنگار بسته حیاط
مدرسه بذر دیمی حاصل درس خواندن من در آن سال
ثمر
خوبی نداده و برای
کم بودن یک نمره که می شد از قانون "تک ماده" آن روزگار استفاده کرد، من تجدید
آورده بودم. با خیالی آشفته و پریشان چون به دلیل فرا رسیدن سن سربازی نمی توانستم
گذرنامه ایرانی از کنسولگری بگیرم و می خواستم پس از سال ها نخستین تابستان با
گذرنامه
پاکستانی به مصر سفر کنم، دست پاچه برای
یک
نمره تک ماده به
دفتر سر پرستی مدرسه ایرانیان دبی رفتم.
آقای عبدالحسین بدره ای سر
پرست کل مدارس ایرانیان ، برادر سرلشکر بدره ای آژدان شاه بود. در پیش از انقلاب
بیشتر آموزگارهای مدرسه ما از خانواده های سرشناس نظامی، حقوقی و تاریخی در ایران
بودند. در بحبوحه انقلاب، سر لشکر بدره ای بوسیله انقلابیون در ایران کشته شد. من
با آن که در روزگار گل عمر و نوجوانی در پیش از انقلاب برای سرنگونی رژیم فعالیت
داشتم و از سوی ساواک
برون مرز هم
روز خوش
نداشتم اما با پشتوانه بسیار دلسوزانه محمد یگانه برادر خانم،
مرحوم ضیائی
، شادروان دکتر پرویز اطمینان معاون رادیو تلویزیون ایران در روزگار سرپرستی صادق
قطب زاده و از سوئی شهید عراق آیت الله حکیم و فرزندش در دبی احساس امنیت داشتم که
احتمالا در جائی دیگر گسترده از آن خواهم نوشت.
با این پیش در آمد
به ادامه خاطرات مدرسه بر می گردیم... وقتی آقای عبادی مدیر مدرسه زیربار نرفت و
گفت می توانی به سرپرستی مراجعه کنی، آقای عبدالحسین بدره ای رئیس
کل سرپرستی مدارس ایرانی
پیش از انقلاب در دفتر کارش من را که برای استفاده از "تک ماده" به آنجا رفتم
پذیرفت.
با آن که از شلوغی های سیاسی من هم شنیده و آگاه بود، به عبدالرضا مستخدم مدرسه
دستور داد تا یک استکان چای برایم بیاورد. آن روز دوستان دیگرم حیات خضری که هم
اکنون در کلورادو امریکا زندگی می کند و محمدعلی کی که در تورنتو کاناداست، همراه
چند تای دیگر که از نوشتن نام آن ها می گذرم، خمیازه کنان در بیرون دفتر برای در
خواست استفاده از "تک ماده" به
انتظار نشسته بودند و چیزی نپائید دیدم آن ها هم با گونه های سرخ شده از خنده وارد
دفتر شده و پشت سر من به صف نشسته بودند و هریک با استکان چای که عبدالرضا آورد و
با صدای کلنجار دنداهایشان با نبات خشک و سخت همراه چای، منتظر معجزه "تک ماده"
بودند.
آقای
بدره ای سرپرست مدارس ایرانیان مرد قد بلندی بود و با عینک بقولا ته استکانی که بر
روی چشم داشت بذله گو و با دانش آموز مهربان بود. پس از خواهش و درخواست من ، کم کم
تغییر ی همراه تبسم در صورتش
نمایان شد و گفت اما حالا چرا تک ماده؟ بهتر است شهریور با نمره خوب قبول شوید و
پرسید مگر می خواهید چکاره بشوید؟.
من با شناخت از این
که بیشتر آموزگارهای مدرسه برادران و یا از خویشاوندان نظامیان بالا رتبه در ایران
بودند از موقعیت استفاده کردم و گفتم: آقا والله من که می خواهم خلبان نیروی هوائی
بشم. خندید و خنده اش کش دارتر از پیش شد، به نقطه ای زل زد و گفت: تو و خلبانی؟!
بی وقفه گفتم: بله آقا.
آقای
بدره ای عینکش را جابجا کرد و گفت: مطمئن هستی، چون این تک ماده برای خلبانی باید
نمره خوب داشته باشد... من بی خبر از همه چیز مثل کسی که خیار را از قسمت تلخ آن
دندان زده باشد با زبان الکن و نپخته
ظاهرا رمانتیک ادبی به سبک عین
الله باقر زاده در سریال صمد آقا، لب و لوچه ام را جمع و جور کردم و گفتم آقا یک
بار ارفاق خودش می تواند در آینده ما تاثیر مثبت بگذارد تا ما بتوانیم به پدر، مادر
و برادران و خواهران خود کمک کنیم.
آقای
بدره ای که از استدلال من خنده اش گرفته بود در پاسخ به من، با هوای اتاق دفتر کارش
که دوتا "کولر" حسابی آنجا را خنک کرده بود، استکان کمرباریک چای نبات
دار
را سرکشید و حکایت مستخدم کلیسای "سن پیترز" را تعریف کرد. نمی دانم آقای بدره ای
آن حکایت را از کجا شنیده یا خوانده بود، اما حکایت تا به امروز در خاطر من است که
برای نخستین بار، آن را بازگو می کنم.
آقای
عبدالحسین بدره ای که همسرش دبیر ادبیات دبیرستان ایرانیان دبی نیز
بود
گفت: درنخسین دهه های این سده که خواندن و نوشتن داشت همگانی می شد، از طرف کاتدرال
"سن
پیترز" واتیکان بخشنامه ای به همه مراکز مذهبی از جمله کشیشان، راهبه ها و
خدمتکاران فرستاده شد. در بخشنامه نوشته شده بود کسانی می توانند به کار خود در
کلیساها ادامه بدهند که دارای سواد خواندن و نوشتن باشند. کلیسا ها و مراکز مذهبی
نیز پس از دریافت بخشنامه، کارکنان و مستخدم هائی که خواندن و نوشتن نمی دانستند را
اخراج کردند. در آن میان یکی از مستخدم های کلیسا
که چندین فرزند خرد و درشت داشت نیز از کار تمیزکاری و جاروگری کلیسا، برکنار شد.
روز
غم انگیزی که مستخدم بی سواد نامه برکناری را دریافت و راهبه ای آن را برایش خواند
با غم و درد، کلیسا را بسوی خانه ترک کرد تا بخشنامه شوربختی وآن سیه روزی را با
همسرش نیز در میان بگذارد. در بین راه با فرو ریختن آوار غم و سر نوشتی که دچار آن
شده بود، هوس پک زدن به یک نخ سیگار کرد. چندین دقیقه در خم کوچه ایستاد تا شاید
بتواند از رهگذران یک نخ سیگار بگیرد اما همه دست تنگ و جیب خالی خود را بهانه
کردند و به او سیگار ندادند. با خودش فکر کرد بهتر است حالا که از کار برکنار شده
برود پاکت سیگاری بخرد و در خم
پر رفت و
آمد کوچه به رهگذرانی که مثل او دلشان گرفته بود نخ سیگار بفروشد. مردم هم چون می
خواستند کمکی کرده باشند نخ سیگار خود را دیگر از مغازه نمی خریدند و از این دست
فروش جدید می خریدند.
در پایان هفته
مستخدم دید این کار کوچک
او را مشغول کرده و از غصه
اخراج شدن از کلیسا، بیرون آورده
است. پولش را روی هم جمع کرد و رفت یک بسته سیگار خرید و به خم کوچه برگشت. رهگذران
هم برای کمک به او سعی داشتند نخ های سیگار را از او بخرند. برخی پا فراتر گذاشته
برای کمک به او دیگر از مغازه سیگار نخریدند و پاکت سیگار خود را از این خرده فروش
که بر سر راه بود می خریدند.
چند
ماهی گذشت یک جعبه تخته ای ساخت و در خم کوچه نشست و سیگارها یش نیز از
باران
زمستان در امان بودند و خیس نمی شدند. چتری هم بر سر خود و جعبه باز کرد و در
تابستان در زیر سایه اش به
کار خرده فروشی سیگار ادامه داد.
یکی
دوسال گذشت از شهرداری اجازه بر پا کردن یک "کیوسک" گرفت و نه تنها نخ سیگار بلکه
پاکت و جعبه سیگار هم فروخت و سعی کرد ملاحظه حال مشتری را داشته باشد، اما مشتریان
چون صداقتش را می دیدند پول خرده را از او نمی گرفتند. با خالی شدن یک مغازه نزدیک
به "کیوسک" حالا که وضعش بهتر شده بود مغازه را گرفت و نه تنها نخ سیگار و پاکت و
جعبه، بلکه کارتن سیگار هم می فروخت. کار
و روزگارش به آنجا رسید که چند
سال پس از آن صاحب بزرگترین شرکت دخانیات شد و روزنامه ها می آمدند و
با او به
عنوان بزرگترین سرمایه دار، مصاحبه می کردند. در آن میان خبرنگاری که گفته های
بسیار ساده و بی آلایش این سرمایه دار را می شنید، از او پرسید:
"شما
در دانشگاه رم درس اقتصاد خوانده اید؟ ".
صاحب
شرکت بزرگ دخانیات گفت:" نه".
خبرنگار پرسید : "پس کجا تحصیل کرده اید؟".
گفت:
"من جائی تحصیل نکرده ام".
خبرنگار پرسید: "سواد
مذهبی و مکتبی شما باید
خیلی بالا باشد که این همه استعداد خدا نصیب شما کرده؟".
گفت:
"نه، سواد مکتبی هم ندارم. من اصلا سواد خواندن و نوشتن ندارم".
خبر
نگار با تعجب
گفت: "شما سواد ندارید و
ثروتمندترین فرد هستید ، اگر سواد داشتید
چه می شدید!؟"
مرد ثروتمند شقیقه اش را خاراند و گفت: "
اگر سواد دار بودم جاروگر و نظافت چی کلیسا بودم"
|